Nunavummi Timimitigut Ayurhautilgit Makinnasuaqtiit Katimayiingit
Aimavik > Atuqtakhat

Ihumaliurutinga Timimitigut Ayurhautilgit

A man wearing sunglasses sits in front of a computer, smiling. Three other people look on, smiling also.
Topic icon Katitiqviit:
Type icon Qanurittuq:

Amigaitut inuit Nunavunmi inuuyut ayuqhautinik uvalu qaffiuniit amigaiqyuumiyut. Kangiqhimalugit ayuqhautit ikayuutauyut havagiangini ilauqatigiingnikkut nunallaat. Ilihimayukhauyugut hapkuninga:

  • Timimitigut ayurhautilgit Nunavunmi: Itquumayut nampangillu timimitigut ayurhautilgit Nunavunmi
  • Tuluqtaqtut atulaaliriagani: Tamainit akhuurutauyut Nunavumiut timimigut ayuqhautiqaqtut
  • Qanuritmangaangit ayungnautiqaqtunik: Allatqiinguyut inuit akuktauvakhimayut ayungnautiqaqtunik

Timimikkut Ajuqhautiqaqtut Nunavunmi

Hunauva Ayuqhautikkut?

Ihumagiyauyuq ayuqhautikkut aalanguqtuq qakugunguraangat. Kinguani, amigaitut inuit ihumayut ayuqhautit ayuqhaut ihuaqhaqtauyughaq. Tautuktait ayuqhautit ayuqhautauyuq. Una tautuktuumiyaaqtauyuq ihuangitumik hulaqutauyuq inmikkut-nakuuginirmut inungnun ayuqhautiqaqtunun.

Tadja, naunaitqiamik kangiqhimayugut ayuqhautinun. Ilitaqhiyugut tapkua ayuqhautit atuqtauyut humi inuk atuligaangat ayuqhautinik avatimingni. Aalani tainirni, inuup inmi kikliqangitut ayuqhautigiyait. Kihimi, ayuqhautit inugiangnirni pidjutauyut ayuqhautinun.

Qaffit inuit timimikkut ayuqhautiqaqtut?

  • Pidjutigiblugit Naunaiyaiyit Kanatami, 14.3 pusat Kanatamiut uniudjuiyut ayuqhautiqaqtut. Una aadjikiivyaktuq hapkununga United Nations’ itqungniarutainun imaa 15 pusat nunaqyuami inugiangnirit.
  • Pihimablugit hapkua kihiqtitautait, avatqumayut 5,570 Nunavunmiun inuuyut ayuqhautiqaqtut. Kihimi, ihivriurutit tautungnaqtut pusatinga angitqiaq. Taimaali, malruiqtungnaqhiyuq pusatinganik Kanatami. Ilangit ihivriurutit itqungniarutait attautimun 12,480 Nunavunmiun inuuyut ayuqhautiqaqtunun.
  • Qaffiuniit Nunavunmiun tuniyauyut ayuqhautikkut ikayuutinik amigaiqyuumiyut imaa 74 pusat qitqani 1999 unalu 2015.

Huuq amigaiqyuumiyut?

  • Iningninguqpaliayut inugiangnigit: Amigaiqyuumiyut iningnikhat tadja, amigaiqyuumiyut ukiungitigut ayuqhautiqaqtut. Hapkua ilauyut haunirlungniq, puiguqtaalaqiyut, Alzheimer’s, ingutaaqnikkut ayuqhautit, uvalu hiudjaqlungnikkut ayuqhautit. Iningnikhat inugiangnigit amigaiqyuuminiaqtut. Ihagiahungniq aulahimaaqtumik munagidjutinik uvalu ikayuqtaulutik inuunikkut nigiuktauyut hitamaiqtuqlutik avatqumayumi 20 ukiut.
  • Angikliyuumiqtut maligatigut naunaiyautit: Nunavunmi Inungnun Pilaagutainun Maligaq tadja ilauyut ihumakkut aaniaqtailinikkut qanuginiit, ipigalaingnikkut, uvalu aalat qanuginiit ataani naunaiyautini ayuqhautinun. Aangayaangnaqtunik atungniq ilihimayauyuq ayuqhaut Nunavunmi. Nunavunmi Mamiharvik upalungaiyaiyut piqaqlutik 32nik mamitiivingnik iglighanik, 365nik ubluni ukiumi.
  • Ilitugihimalugit uvalu naunaiyaqlugit: Qanuginiit imatun Hingaiyat Taangaqturnikkut Inuuhirliuqtuliqnirmut (FASD) naunaiyaqtauhimaaliqtut. FASD atuqtauluaqtuq Nunaqaqaaqtunun inugiangnigit, nutaqqat munaqtauyut, itiqtauvingni, uvalu aalat qayangnaqtut inuit. Qikiqtani Aaniaqvia ilitagiyaat tamna FASD piyakhaqaqtuq angiyumik munagiyauluni Nunavunmi. Inuuhirmun tamaanun ayuqhaut uvalu atuqtauluaqtuq ayuqhaut pivallianikkut ayuqhautinun. Inuuqatigiikhuta, iliturivalialiqtugut qanuginiinik imatun autismmik uvalu quglukhimanikkut.

Ayuqhautit Piyaangnirmun

Inuit timimikkut ayuqhautiqaqtut ayuqhautiqaqtut tapkua ayungnatqiat ilauyaamingni nunallaani inuuhirmingni. Hapkua ayuqhautit ilauyut:

  • Idjuhikkut ayuqhautit: Idjuhiitigut, ihuiguhuutit, uvalu inukluguhungniq inungnun ayuqhautiqaqtunun
  • Tuhaumajutinut ayuqhautit: Piqaginmat atulaaqtunik qanuriniginik (ila uqauhiqagitut qungiakhanik, takuukhaugitut naunaipkutit, qahaktut qaritauyami makpiraanikluniit)
  • Qaritauyaliqinikkut ayuqhautit: Piqanginiq ikayuutinik qaritauyaliqutinik (ikayuutit, hungiutiyut, uvaluuniin mamihainikkut tamayat)
  • Iqaiyangnikkut ayuqhautit: Igluqpait mayuraqviqangitut uvaluuniin ukkuaqangitut
  • Maliruagahatigut ayuqhautit: Maligat uvalu maliguagahat tapkua ikayuutaungitut piyaaqniqmik uvalu pittailidjutauniaqtut inungnun piyaaqniqmik pinahuagutinik, kivgaqtuutinik, uvaluuniin ikayuutinik
  • Inuuhiqmi ayuqhautit: Tuluqtautit pijutiqaqtut havaliqniqmik, ilihaqniqmik, maniknik, qatangutiriinilu nigaqnaqniqmik
  • Ingilradjutikkut ayuqhautit: Kikliqaqtut ingilradjutikkut piyakhat, ingutaaqtailidjutauyut inmikuuqpalianirmunlu

Takulugu Ikajuutikhaq titiraqhimaninnga Ikajuutiptikni Services makpiraangani ajuirjuumigiaqni qanuqtut akhuurutivut piinarialaqihimaniq.

Qanurittut Timimitigut Ayurhautingit

Ayuqhautit hulaqutiyut inungnun aalakiinik qanuginiinik. Hamma ilangit atuqtauluaqtut qanuginiit ayuqhautit:

  • Iqaiyangnikkut ayuqhautit hulaqutauyut ingutaaqnikkut, hakugingnikkut, uvaluuniin ingutaaqnikkut. Uuktuutit ilauyut qaritakkut ayuqhautit, multiple sclerosis, aaniqhimayut avatingnun timinunluuniin, amputingnikkut, uvalu aaniagutit tapkua hulaqutiyut auladjutainun avatingnun uvaluuniin timimun.
  • Taututtianginiq hulaqutauyuq takpihirnirmun uvalu taututtiangnirmun. Uuktuutit ilauyut takpiiqniq, takpiqlungniq, qaumanikkut mihingnautit, uvalu kalait tautungnaiqtut.
  • Hiudjaqluktut hulaqutauyut tuhaayaamingnik uvaluuniin tuhaayaamingnik nivyaaqtunik. Uuktuutit ilauyut hiudjaqlungniq, hiudjaqlungniq, hiudjaqlungniq, uvalu amigaitut aalat qanuginiit.
  • Ihumakkut uvalu pivallianikkut ayuqhautit hulaqutiyut piyaaqniqmik kangiqhiyaami uvalu pidjutigilugit kangiqhidjutit. Ilauyut pivallianikkut kinguvaqtut, Down syndrome, autismmik, Hingaiyat Taangaqtungnikkut Inuuhirliuqtuliqniq, uvalu aalat qanuginiit.
  • Ihumakkut aaniaqtailiniq uvalu ihumakkut ayuqhautit hulaqutauyut attautip idjuhianun uvalu piyaaqniqmun inuuhiqmun ubluq tamaat inuuhiqmi. Uuktuutit ilauyut ihumaalungniq, ingumaniq, inminiiqnikkut ihumaniq, idjuhikkut ayuqhautit, ihumakkut munagidjutit uvalu ipigalaingnikkut, idjuhikkut ayuqhautit, uvalu tuquffihuktitauhimayut ihumakkut ayuqhaut.
  • Tautungnaitut ayuqhautit tautungnaqtut, kihimi hulaqutauyut ubluq tamaat inuuhiqmun. Uuktuutit ilauyut ulugiahungniq, sukaklungniq, dyslexia, uvalu tuhaanikkut ayuqhautit (ADHD).

Ilitturittiarumaguvit NDMS-kut Timimikkut Ayuqhautiqaqtunutlu