Puiguqtaalaqinikkut Taidjutit
Ayungnaitut tainiit uqauhiillu ikayuutikhat piqpagiyangnun ihumakliqhimayunun
Munaqtiuyunut, ilagiinut, munaqhitkunni havaktinut, uqaqtiuyunullu.
Kangiqhimaniq Puiguqtaalaqinikkut: Taidjutit
| taijuhiuyut | Kangiqhidjutaa |
|---|---|
| Alzheimer’s aanniarut | Tamna anginiqpaq pityutauyuq ihumaklirniq. Kayumiktumik akturniq itqaumaniqmun ihumaliqinirmullu aulatyutit qakugungurangat. |
| Pitquhinga aadlanguqtuq | Nutaat idjuhiit tapkua tautuknaqtut ihuangitut—ayuqhaliqhutik, humili, uvaluuniin iqhiblutik. |
| Aktikut | Pittaarninnga piliuriami piumayarnik piyuq aaniaqtailigiarni, maniliqinirmut, ubluq tamaatluuniit inuuhirnik. Ilangit inuit ihumakliqhimalirumik aturniaqtun ikikliyumirutikharnik katitirutikharnik talvuuna mikhaatigun aulaligumik. |
| Munagidjutikharnik upalungairuti | Titiraqhimayumik uqaqtauyuluniluuniit ihumaliurut piliurhimayuq munaqtiuyunit, tamna inuk ihumakliqtumik, unalu munarhiliqinirmut tuniyut, ilaliutittaaqtuq ubluq tamaat qanuriliurutingit, aaniqtailiniqmut qanuriliurutingit, havautinik, unalu ihuarhaqhimayut taaktiliqijjutikhaa. |
| Munaqtiujut | Munahiyuq kina ikayurtuq ahianik inuk ubluq tamaat munariyauluni, tapkuat ilautitlugit, ilanariyat, uvaluniit munaqhiniq ayuittiattiaqhimayut. |
| Ihivriuqhilutit | Takuyaqturvik munaqhiliqivikmi ayuittiaqhimayumik uqautigiplugit aanniaqtailinikkut ayuqhautauyunik ihivriuqhilutiklu. Pidjutigiblugit ihumakliqpalianirmun munaridjutit, una pidjutiqangniaqtuq apiqhuutinun itqaumanirmun, ihumakkut qanuriniit, ubluq tamaatlu hulidjutit. |
| Ihumakkut aalanguqtirutit | Aallanguqtirniit itqaumanikkut, ihumaginikkut, uqauhikkut, ajurharutikkullu-ihuaqhainirnik. |
| Ihumakkut ihivriuqhiniq | Naittut apiqhuutit uvaluuniin hulidjutit havaktauhimayut ihivgiugiangani itqaumanikkut, tuhaalugit, uvalu ihumakkut piyaaqnigit. Ikajuutaungittuq iniqtiqhimajumik naunaijautikhanik kihimi ikajuutikhanik aanniaqtailinikkut ajuiqhattiaqhimajut naunaiqhitikhanik ihivriuqtaujukhaukpata pijariaqaqqata. |
| Angirutit | Angigutit piyariaqaqtut tuniyaulutik munaridjutinik, kivgaqtuutinik, uvaluuniin kangiqhidjutinik. Munarhit akhuuqtut uqariami naunaittumik, unalu inuk tuniyukhaq angirutimik piqarumi pittaarninnga ihumaliurumik. |
| Dementia | Aanniaqnikkut qanuginiit tapkua pidjutiqaqtut inuup itqaumayait, ihumakkut havauhiit, uqangniq, uvalu idjuhiit. Una qanuritmangat pidjutiqaqtuq aanniarutinun hulaqutiyuq qaritamun. |
| Naunaiqhiniq | Taimaa munarhiliqinirmut naunairumiuk qanurittaakhaanik inuk naunaipkarlugulu. |
| Ihivriuqtaulihaaliqqat | Ilituginiq aaniagutmik qilamik ikayuutauniaqtuq. Ihumakliqhimalirumi, una pipkaijuq inuup ilamikniklu upalungaijariami hivun’ngani pigiamilu ihariagijaujumik ikajuutikhamik. |
| Avati | Avatikput avatiini attautit, kitut ilauyut pidjutit nipiquqtunikkut, qulliit, uvalu ihuaqhaiblutik. Nipaitumik uvalu ilihimanikkut pihimay |
| Ilihimayait hunavaluit | Hunat tapkua attautit ilihimayait uvalu itqaumatquyauyut—imaa miqhungnikkut atuut, uvaluuniin ilihimayauyuq pihugiami apqutikhaq. |
| Ihivriutqiklugit | Takuyauvikhahuiqvighaq ihivriuriami nakuuyumik pulaarumik ihivriuqtauhuirumikluunniit. Una ilaqaqtuq ilitturipkaidjutinik, munarinikkut hivunikhaliurutikhanik, ihuarhainikkunluunniit havautini. |
| Munaqhitkut | Nunalaani munarhivik humi inuit Nunavunmi pulaagiaqaqtun munarhinun taaktimunluuniit, taaktiliakharnik, havautikharnik, piyaangatlu ikayuutikharnik. Munarhitkut uqarvigiyauqattaliqpaktut ikayuqtauyumaplutik itqaumanikkut ayuqhautauyunik. |
| Uqaqtiliqtuiji | Inuk kitu ikayuqpaktaa numiktiriami ukunanit uqauhingit, ukunatitut Qablunaatitut Inuktitut, akhuurutauyuq naunairiami inuit ilangillu tamaat iqhiuqtut munarhiliqinirmut naunaitkutaq. |
| Naunaitkuhirut | Tainiq piksaluniit amuyauyami, ukuami, qattarmikluniit naunairutauyuq iluaniitunik. Naunaiklugit ikayuutiginiaqtun inungnun naunaiyaiyaangat hunavalungnik ihuaqtumik. |
| Ihumamitigut nakurudjutimut havaat | Pinahuarutit tapkua ikayuutauyut attautinun ihumamingnun ihumakullu inuuhiqattiarnirmun. Hapkua ilauyaaqtut uqaudjinirmun, inuuhiqattiarnirmun ayuittiaqhimayut, ikayuqlugillu katimayiit. |
| Halumaqhinikkut ikayuutit | Ikayuutikhaq ikayuqpaktuq inungmut qiniqhiayuq avatimini aanniqtailiyaami, pihuuyaqtunut, havigalikmik, kaipluarutitluuniit. |
| Uqamangitunun tuhaqtidjutit | Tuhaumajutit taijuhiugitunik, ilaqaqtumik iikni kahaktakhanik, akulianik, nipiniklu nipinik. |
| Aulahimaaqtumik aaniagut | Aaniagut tamna ingataqpaliayuq kayumiitumik ilihimayauyuq ihumakliqpalianiq, kitut aulahimaaqtumik qanurinia. |
| Itqaumayaqhaq | Naittut itqaumayaqhaq uvaluuniin naunaiyautit (uqautaublutik uvaluuniin tautuknaqtumik) ikayuutikhat attautinun utiqtitqulugit inmi hulidjutitik. Una uuktuutigillaklugu: “Kigutigikhariami kigutigikhautit tadja.” |
| Pitqujaunikkut | Taimaa munarhit pigumiuk inuk aadlamut munarhimut—ukunatitut taakti, ayuittiaqtuq, pinahuarutluuniit—aadlamik ikayuutikhamik uuktuutingmullu. |
| Nutqangallaktuq | Aihirulagiami munaqtiuyuq pivaktuq taimaa aadlauyuq inuk ikayurumi munariyaugumi. |
| Aulavinga | Ihuaqtumik atuqtakhaq ubluq tamaat hulilukaarutikhat (taimaitunik niriyaangat, hinigianganik, halumaqtirutikharnik atuqtakharnik). Atuqpakniqhat ikayuutauvaktut mikhigiaqninut ulapiqutit ihumaalukniqlu. |
| Ikayuqtikhat | Pinahuarutit uvaluuniin attautit tapkua ikayuqtut ilagiingnun, imaatun unaguiqhilalagiangini, iglungnun pulaaqtaqtut, uvaluuniin NDMSkut ikayuutit. |
| Pipkaidjutit | Hunavaluit pipkaidjutiyuq hakugiktumik qanuriliurutinganik, ukunatitut nipiquqtuyumik, inugiakniq, qilaminnuaqluuniit aadlanguqtuq pitquhinga. |
| Ahinungauniq | Kinaliqaak qimakkangat iglumingnit imaaluuniit tammarumi pinahuangittumik. Una atuqtaunginaqtuq ihumakliqhimayunun. |
Atuqtauluaqtut uqaqhimayut atuqtauyut ihumaklingnikkut munagidjutit
Hapkua uqaqhimayut atuguminaqtut aalanguqtiraangamik kimut ihumakliqpaliayumun. Pihimalugu gentlemik uvalu iqaiyaqluni. Aturlugit ikhut piksat piksatluuniit pigiaqagumik.
- “Pihukluta.”
- “Tadja havautiturianginnaqtukhaujuq..”
- “Nirinnaqhiniaqtugut hadja..”
- “Ikhivautakharumavit hamani?”
- “Ikayurniaqtagit jaikiit.”
- “Naamaktuq — havaqatigiikniaqtugut.”
- “Qajangnaittutit. Hamaniiqatigiyagit.”
- “Tamaita pilaarutiqaqtut—piyariaqangitugut..”
- “Naalakluta atuqtuuyanik.”
- “Takupkaqtaanga humi??”
Atuffaaqhugit hunat ihumaalungnaitumik ihuaqtuq. Aghuungnatqiaq qanurinia mihingnautit qayangnautikkut atadjutinunlu.